Frees, Seron 1326 (grote frees) 2.5D

Noot vooraf: Frezen kost over het algemeen veel tijd om te leren en uit te leggen. Daarom mag je alleen van de grote frees gebruik maken als je de workshop 'introductie frezen' hebt gevolgd, of aantoonbaar eerdere ervaring met de frees hebt.

Vooraf

Gebruik voor het genereren van gcode de computer naast het freeshok, waar deskproto op geïnstalleerd staat.
Er zijn 2.5D en 3D bewerkingen, in deze fabsheet worden 2.5D bewerkingen uitgelegd.
Zet je bestand op Z:\jouwnaam\jouwfile

STAP 1: Tekening maken/aanpassen

Open je dxf-bestand in rhino. Verplaats zo nodig je tekening zodat deze zo dichtbij als mogelijk in het nulpunt staat.
De frees heeft een dikte, de lijn die je tekent wordt exact gevolgd, daardoor word het werkstuk dat je maakt iets(de diameter van de frees) kleiner dan getekend. Daarom is het nodig je lijn een halve diameter te 'offsetten'. Voor bijvoorbeeld een 6mm frees moet de lijn 3mm naar buiten worden ge-offset. Dat doe je zo: maak een nieuwe laag en geef die een duidelijke naam, bv 'offset 3mm' en selecteer (vinkje) die laag. Selecteer(shift) de lijnen die bij dezelfde bewerking horen (verschillende frees of diepte) gebruiken. Type 'offset' gevolgd door enter en volg de aanwijzingen. Doe dit voor iedere frees-bewerking die je wil doen.

De eerste bewerking die je moet doen is het boren van gaatjes waarin je fixatie schroeven zet. Deze schroeven moeten je werkstuk vasthouden zodra het door de frees uit je materiaal losgesneden wordt. Teken deze gaten met het 'point' gereedschap en zorg dat ze op een veilige afstand van de freesbanen staan.

Selecteer de objecten in je nieuwe lagen en exporteer deze (per laag) via file -> export selected als een dxf file (R12 lines en arcs). Geef het bestand een logische naam, bijvoorbeeld jouwfile_01_freesdiameter.dxf Iedere laag/bewerking geef je zo zijn eigen dxf file.

STAP 2: Gcode genereren

Open Deskproto en volg de wizard 'basic 2D milling'. Bij 'Z value' de diepte van de groef invullen. Wil je de gehele plaat doorfrezen, dan de dikte van de plaat+1mm. Je rekent vanaf de bovenkant van je materiaal, dus voor een groef van bv 4mm diep vul je -4 in, en om de hele plaat door te frezen vul je bv -13 (12 + 1mm marge). Ga niet dieper dan 1mm het bed in, daar slijt het bed onnodig van. 

Als je meerdere bewerkingen op je plaat wil uitvoeren, dan heb je daar verschilende 'operations' (en dxf-files) voor nodig. Je kan je eerste operation kopieren met rechtermuisklik->copy. Daarna dubbelklikken op de gekopieerde operation en dan het andere bestand laden via browse. Pas ook eventueel de freesdiepte (Z-level), de te gebruiken fees en eventuele andere parameters aan.

Zijn alle operations aangemaakt, dan kun je de toolpaden berekenen en de 'gcode' (.ngc) aanmaken.  'Create->write nc-program file'. Een gcode bestand bevat alle instucties (ga naar coordinaat X,Y, zet de spindle aan, etc.) om de machine aan te sturen.

STAP 3: Frees besturen

Ga naar de computer bij de frees en open EMC2 (klik op het buroblad op 'launch seron'). Als je nieuw opgestart bent zul je eerst de machine moeten 'home'-en, vraag dat indien nodig aan een medewerker. Schakel de freesmachine in met de 2 schakelaars op de voorkant, en eventueel de twee (rode en oranje) knoppen linksboven in EMC2 .

Open je .ngc bestand. Je ziet nu het hele pad dat de frees gaat volgen, met alle maten van de uiterste punten. Het beeld verplaatsen kan door met de muis te slepen, inzoomen gaat met het muiswieltje.

Schroef je materiaal vast op de freesbank. Gebruik schroeven die niet langer zijn dan (de dikte van je werkstuk + 14 mm), anders maak je het onderliggende bed kapot.
Let op! Gebruik hier zo min mogelijk schroeven, je hoeft alleen de plaat te fixeren terwijl de werkstuk-fixatie gaten worden geboord. Controleer driemaal dat deze eerste schroeven niet op het freespad liggen, of verwijder ze na de boorgang.

Inspannen frees:

Met sleutel 22(op de as) en 30(op de moer) kan je de kop losdraaien. Als je niet erg sterk bent kun je sleutel 22 tegen de machine laten steunen en met sleutel 30 de moer losdraaien. Let op dat je het freesje + collet niet laat vallen als hij los komt, een dun freesje kan zo breken. Zoek nu de juiste collet bij je freesje, gewoon even passen. Let er wel op dat er een collet is voor 3mm en een voor 3.17 (1/8 inch), wring niet je 1/8 frees in de 3mm collet!

Touch off:

Op het scherm kan je zien wat de afmetingen van je materiaal moeten zijn. open eventueel het bestand voor de omtrek voor de uiterste maten. Teken op je materiaal je beoogde nulpunt af en verzeker je er van dat daarmee nooit je eerste schroeven gaat raken. Zet nu de spindle aan: F5 en typ in: M3 S24000. Met een draaiende frees verplaats je de frees (pijltjes toetsen) naar je afgetekende nulpunt. Met de 'jog speed' schuif kan je de snelheid regelen waarmee je handmatig verplaatst. Zorg dat je voor de Z-hoogte langzaam gaat (63) en laat de frees zakken totdat je hem het materiaal hoort raken. Vervolgens druk je op de knop 'touch off', doe dit voor iedere as!

Lijkt alles goed ingesteld, druk vervolgens op start. De frees begint te draaien en als de frees op snelheid is, dan gaat hij beginnen met frezen. Gebruik deze tijd om te controleren of dit echt het bestand is dat je wil uitfrezen en dat je de volgorde doet zoals gepland.
Hou je hand bij de escape-toets, mocht er iets verkeerd lijken te gaan, dan kun je altijd stoppen (of pauzeren). Gaat alles goed, dan kan de snelheid worden opgeschroefd.

Blijf de frees altijd in de gaten houden! Gaat er iets niet goed, direct stoppen.

Ruim na je werkzaamheden de werkplek op en maak hem schoner dan dat je het aantrof.
Alles aanvegen en opzuigen en vergeet je freesje in de kop niet er uit te halen.

Vaak voorkomende fouten:

Het hout ruikt verbrand: de frees draait te snel en of je feedrate (beweeg snelheid) is te langzaam.

Het hout krijgt een harige/versplinterde rand aan de bovenkant: je frees is te bot. Met een schuurmachine kan je de randen bijwerken. Ook kan je gewoon pech hebben qua houtsoort, meranti bijvoorbeeld splintert erg veel.

De diepte van de freesbaan klopt niet: controleer of de freeskop goed is aangedraaid met de sleutels. Controleer ook of je materiaal vlak is/ligt. Ook het bed waar je op vast schroeft dient helemaal schoon te zijn, maar kan in theorie ook niet helemaal vlak zijn.

De frees draait niet (tijdens de job): als de spindle te veel tegengehouden word zal de controller hem stopzetten en een foutmelding geven (paneeltje op voorkant machine). Stop de machine direct, anders breekt hij je frees! Je kan de controller weer foutloos maken door op een van de knoppen te drukken. (magisch!)